Sau vụ cháy ô tô xảy ra tại Đà Nẵng, nguyên nhân ban đầu được xác định là do trong khoang hành lý chứa số lượng lớn pin và ắc quy xe điện đồ chơi đã được sạc đầy. Sự việc đã làm dấy lên nhiều câu hỏi liên quan đến các quy định pháp luật về việc vận chuyển pin, ắc quy nhằm đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy.
Pháp luật quy định thế nào về an toàn đối với pin và ắc quy?
Theo Bộ Công an, các quy định về an toàn phòng cháy chữa cháy đối với pin và ắc quy hiện được quy định trong Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cùng các văn bản hướng dẫn như Nghị định 105/2025/NĐ-CP và Nghị định 161/2024/NĐ-CP.
Các văn bản này đã quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong quá trình lưu trữ, vận chuyển và sử dụng pin, ắc quy nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy nổ.
Quy định đối với hoạt động vận chuyển pin và ắc quy
Tùy theo chủng loại, thành phần hóa học, cấu tạo và số lượng vận chuyển, pin và ắc quy có thể được xếp vào nhóm hàng hóa nguy hiểm theo quy định của Nghị định 161/2024/NĐ-CP.
Đặc biệt, pin Lithium-ion, pin Lithium kim loại và một số loại ắc quy có nguy cơ cháy nổ cao khi xảy ra va đập, chập điện hoặc tác động nhiệt, do đó phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về:
- Phân loại hàng hóa nguy hiểm.
- Quy cách đóng gói và bao bì vận chuyển.
- Ghi nhãn và dán biểu trưng cảnh báo nguy hiểm.
- Hồ sơ vận chuyển theo quy định.
- Điều kiện phương tiện vận tải.
- Điều kiện đối với người lái xe và người áp tải.
- Giấy phép vận chuyển hàng hóa nguy hiểm (nếu thuộc diện phải cấp phép).
Trách nhiệm của các bên tham gia vận chuyển
Người thuê vận tải, đơn vị vận tải, lái xe và người áp tải đều có trách nhiệm thực hiện đầy đủ các biện pháp an toàn trong quá trình vận chuyển pin và ắc quy.
Cụ thể:
- Đóng gói hàng hóa đúng quy chuẩn kỹ thuật.
- Cung cấp đầy đủ hồ sơ và thông tin liên quan đến hàng hóa nguy hiểm.
- Sử dụng phương tiện vận chuyển đáp ứng yêu cầu an toàn.
- Dán đầy đủ biển báo và biểu trưng cảnh báo nguy hiểm trên phương tiện.
- Chỉ thực hiện vận chuyển khi giấy phép còn hiệu lực đối với các trường hợp bắt buộc phải cấp phép.
- Tham gia hoặc tổ chức tập huấn an toàn hàng hóa nguy hiểm.
- Kịp thời báo cáo cơ quan có thẩm quyền và triển khai các biện pháp ứng phó khi xảy ra sự cố.
Điều kiện đối với phương tiện vận chuyển
Theo Nghị định 161/2024/NĐ-CP, phương tiện vận chuyển pin Lithium và một số loại ắc quy nguy hiểm phải đáp ứng các yêu cầu sau:
Đối với phương tiện
- Phải dán biểu trưng nguy hiểm tại hai bên hông xe, phía trước và phía sau xe.
- Sau khi dỡ hết hàng hóa nguy hiểm, nếu không tiếp tục vận chuyển thì phải tháo bỏ hoặc xóa toàn bộ biểu trưng cảnh báo.
- Phương tiện phải bảo đảm các điều kiện kỹ thuật an toàn theo quy định hiện hành.
Đối với người lái xe và người áp tải
- Phải tham gia khóa huấn luyện an toàn vận chuyển hàng hóa nguy hiểm.
- Được cấp Giấy chứng nhận hoàn thành chương trình tập huấn có thời hạn 02 năm.
- Trong quá trình vận chuyển phải mang theo:
- Hồ sơ vận chuyển.
- Giấy phép vận chuyển (nếu thuộc diện cấp phép).
- Giấy chứng nhận tập huấn an toàn còn hiệu lực.
Quy định về giấy phép vận chuyển hàng hóa nguy hiểm
Đối với pin Lithium, pin Lithium-ion và các loại ắc quy thuộc danh mục hàng hóa nguy hiểm, thẩm quyền cấp Giấy phép vận chuyển thuộc Bộ Công an theo quy định hiện hành.
Việc vận chuyển chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ điều kiện về hồ sơ, phương tiện và nhân sự theo quy định pháp luật.
Yêu cầu đối với bao bì và thùng chứa
Bao bì, thùng chứa pin và ắc quy phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng.
Các yêu cầu cơ bản gồm:
- Không để rò rỉ chất nguy hiểm ra môi trường.
- Có khả năng chịu va đập và rung lắc trong quá trình vận chuyển.
- Đảm bảo an toàn trước các tác động cơ học thông thường.
Bên ngoài bao bì phải dán đầy đủ:
- Biểu trưng hàng hóa nguy hiểm.
- Cảnh báo nguy hiểm dễ quan sát.
Kích thước tối thiểu của biểu trưng trên kiện hàng là 10cm x 10cm.
Ngoài ra, báo hiệu nguy hiểm phải sử dụng bảng hình chữ nhật màu cam, trên đó ghi rõ số hiệu UN và mã nhận dạng nguy hiểm của loại hàng hóa được vận chuyển.
Khuyến cáo để hạn chế nguy cơ cháy nổ
Các chuyên gia PCCC khuyến cáo không nên vận chuyển số lượng lớn pin hoặc ắc quy đã sạc đầy trong không gian kín của ô tô cá nhân. Khi cần vận chuyển, hàng hóa phải được đóng gói đúng quy cách, cách ly nguồn nhiệt, tránh va đập mạnh và tuân thủ đầy đủ các quy định về hàng hóa nguy hiểm.
Việc chấp hành nghiêm các quy định về vận chuyển pin và ắc quy không chỉ giúp bảo vệ người và tài sản mà còn góp phần phòng ngừa các vụ cháy nổ nghiêm trọng có thể xảy ra trong quá trình lưu thông.